โรคเบาหวาน

อย่างที่ทราบกันดีว่ายาทุกชนิดหากใช้ไม่ระวังอาจเป็นอันตรายได้ สำหรับผู้ที่เป็นโรคเบาหวานมียาอยู่ชนิดหนึ่งที่ต้องระวังนั่นก็คือยา “Metformin (เมทฟอร์มิน)” ซึ่งอาจทำให้เกิดภาวะ ขาดวิตามินบี 12 และกลายเป็นโรคปลายประสาทอักเสบได้ โดยภาวะนี้พบในผู้ป่วยเบาหวานมากกว่า 50% โดยผู้ป่วยจะมีอาการชา ปวดเหมือนเข็มตำ กล้ามเนื้ออ่อนแรง หรือกล้ามเนื้อเป็นตะคริว ในช่วงแรกที่เป็นจะไม่ค่อยมีอาการทำให้สังเกตได้ยาก หากปล่อยไว้จนกระทั่งเส้นประสาทถูกทำลายจะไม่สามารถรักษาให้กลับมาเป็นปกติได้ 

Metformin คือยาอะไร

Metformin เป็นยาที่มีประสิทธิภาพในการลดระดับน้ำตาลในเลือดที่มีการใช้บ่อยในประเทศไทย เป็นยากลุ่มแรก ๆ ที่ผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 จะได้รับ หากไม่มีข้อห้ามใช้อย่างเป็นผู้ป่วยโรคไตเรื้อรัง โรคหัวใจล้มเหลว หรือโรคตับเรื้อรัง

ทำไม

ใครไม่หวาน เบาหวาน! โรคยอดฮิตของคนไทย ที่ไม่ว่าจะเด็กหรือผู้ใหญ่วัยไหนก็เป็นกันได้ โดยความเสี่ยงของโรคเบาหวานนั้นมาจากหลายสาเหตุด้วยกัน เช่น มีคนในครอบครัวเป็นโรคเบาหวาน การรับประทานอาหารหวานจัด ไม่ออกกำลังกาย มีประวัติความดันสูง มีไขมันในเลือดผิดปกติ มีรอบเอวเกินมาตรฐาน มีประวัติเป็นโรคเบาหวานตอนตั้งครรภ์ ซึ่งล้วนแล้วแต่เป็นกลุ่มเสี่ยงทั้งสิ้น 

โรคเบาหวานมีอยู่ด้วยกัน 4 ประเภทหลัก ดังนี้

1. เบาหวานชนิดที่ 1 (Type 1)  คือ เบาหวานที่เกิดจากร่างกายขาดฮอร์โมนอินซูลิน ส่วนใหญ่มักพบในเด็ก
2. เบาหวานชนิดที่ 2 (Type 2) คือ เป็นโรคเบาหวานที่พบบ่อยสุด เกิดจากร่างกายมีภาวะดื้ออินซูลิน ส่วนใหญ่พบในผู้ใหญ่และผู้สูงอายุ มักมีประวัติคนในครอบครัวเป็นเบ

5 ล้านคน คือ จำนวนคนไทยที่ป่วยเป็นโรคเบาหวาน และมีคนไทยเสียชีวิตจากโรคเบาหวานมากถึง 200 คนต่อวัน ตัวเลข 2 ชุดนี้บอกถึงความน่ากลัวของโรคเบาหวานได้เป็นอย่างดี ซึ่งในยุคที่หลายคนต้อง WFH แบบนี้ยิ่งเสี่ยงต่อการเป็นเบาหวานมากขึ้น ส่วนจะเสี่ยงอย่างไร แล้วลดความเสี่ยงได้ไหม ? หาคำตอบได้ในบทความนี้เลย

เบาหวานเกิดจากอะไร?

โรคเบาหวาน เป็นโรคที่ทำให้ร่างกายมีระดับน้ำตาลในเลือดสูงกว่าปกติ เกิดจากการที่ตับอ่อนผลิตอินซูลินได้น้อยลงหรือผลิตไม่ได้เลย ซึ่งอินซูลินเป็นฮอร์โมนที่มีหน้าที่เปลี่ยนน้ำตาลในเลือดเป็นพลังงาน เมื่อขาดฮอร์โมนตัวนี้ไปจึงทำให้น้ำตาลในเลือดสูงขึ้นและเป็นโรคเบาหวานในที่สุด

สิ่งที่น่ากลัวของเบาหวานไม่ใช่แค่ตัวโรคเท่านั้น แต่ยังรวมไปถึงโรคแทรกซ้อนที่เกิดจากเบาหวานอีกมากมาย บางโรคมีอันตรายถึงชีวิต โดยตัวอย่างของกลุ่มโรคแทรกซ้อนจากเบาหวาน มีดังนี้

● โรคหัวใ

โรคเบาหวาน ถือเป็นโลกที่พบได้บ่อยอันดับต้นๆ ในไทย ซึ่งขณะนี้ (ปี 2564) ทั่วประเทศมีจำนวนประมาณ 3 ล้านคน นับเป็นกลุ่มเสี่ยงสำคัญหากติดเชื้อโควิด-19 จะเกิดอาการป่วยรุนแรงหรือเสียชีวิตได้

จากการวิเคราะห์ในกลุ่มที่เสียชีวิตจากโรคโควิด-19 ตั้งแต่ปี 2563 จนถึงวันที่ 13 สิงหาคม 2564 ซึ่งมีจำนวนสะสม 7,126 ราย พบว่าโรคเบาหวาน เป็นสาเหตุแทรกซ้อนอยูในอันดับต้นๆ ถือว่ามีโอกาสเสียชีวิตจากโควิด-19 ในอัตราที่สูงมาก

เบาหวาน ทำให้ภูมิคุ้มกันต่ำ

เหตุผลหลักที่ทำให้ผู้ป่วยเสียชีวิต เนื่องจากมีภูมิคุ้มกันต่ำกว่าคนทั่วไปโดยเฉพาะกลุ่มที่คุมระดับน้ำตาลไม่ได้ จะมีโอกาสติดเชื้อไวรัสต่างๆ สูงกว่ากลุ่มที่คุมระดับน้ำตาลในเกณฑ์ที่เหมาะสม

ปัจจุบัน มีผู้ป่วยโรคเบาหวานในกลุ่มที่คุมระดับน้ำตาลไม่ได้ประมาณ 2.1 ล้านคน หรือร้อยละ 70 ของผู้ป่วยเบาหวานทั้งหมด ผู้ป่วยกลุ่มนี้จะมีโอกาสติดเชื้อง่ายขึ้นไปอีก

ผลไม้ดีต่อสุขภาพ แต่มีน้ำตาลสูง ทั้งทำให้อ้วนขึ้นแล้วยังกระตุ้นโรคเบาหวานได้ง่าย ทำให้หลายคนกังวลที่จะรับประทานผลไม้ หรือไม่ทานเลยก็มี แต่มีผลไม้บางส่วนที่หาง่ายในตลาดประเทศไทย แล้วยังมีค่าดัชนีน้ำตาลน้อย น้ำตาลไม่สูง ทานเสริมเพื่อโภชนาการที่ดีได้

Glycemic Index

ค่าดัชนีน้ำตาล (Glycemic Index, GI) เป็น ค่าตัวชี้วัดการดูดซึมน้ำตาลได้เร็วมากน้อยเพียงใด

• อาหารที่มีค่า GI สูง จะดูดซึมเข้าสู่กระแสเลือดได้ง่าย ไม่เหมาะกับคนเป็นเบาหวาน
• อาหารที่ค่า GI น้อย จะดูดซึมช้าและอาจดูดซึมได้ไม่หมด เหมาะกับคนที่คุมน้ำตาล

ค่า GI ที่เหมาะสมต่อคนเป็นเบาหวาน หรือ คุมน้ำตาล ควรจะมีระดับที่น้อยกว่า 55 ลงมา ยิ่งน้อยยิ่งดี

โรคเบาหวาน เป็นโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง ปัจจุบันยังไม่มีวิธีการรักษาใดๆที่ทำให้โรคเบาหวานหายขาดได้ เพียงแต่ผู้ป่วยโรคเบาหวานสามารถเข้าสู่ระยะสงบของโรค ไม่กำเริบเป็นเวลานับ 10 ปีได้ หากเป็นแล้วผู้ป่วยจำเป็นต้องควบคุมอาหาร เพื่อไม่ให้อาการของโรครุนแรงมากยิ่งขึ้น หมั่นวัดระดับค่าน้ำตาลในเลือดไม่ให้เกินค่ามาตรฐาน

อย่างไรก็ตาม คนเป็นโรคเบาหวานก็สามารถกินอาหารได้หลากหลายเหมือนคนปกติ โดยไม่ต้องทานแต่อาหารเพื่อผู้ป่วยเบาหวาน เพียงแต่ให้เปลี่ยนส่วนประกอบบางอย่าง เช่น หันมากินข้าวกล้องแทนข้าวขาว เลือกกินผักใบหรือก้านมากกว่าพวกพืชหัว เปลี่ยนจากการทอดน้ำมันท่วมๆ มาเป็นการต้ม นึ่ง เป็นต้น

“อาหารคลีน” จึงเป็นอาหารที่ตอบโจทย์ผู้ป่วยเบาหวานได้ดี โดยแนะนำให้กระจายมื้ออาหารออกเป็นมื้อย่อยๆ จาก 3 มื้อเป็น 5 มื้อเล็กๆ เพื่อให้น้ำตาลในเ

โรคเบาหวาน คือ ภาวะที่ร่างกายผลิต อินซูลิน ซึ่งเป็นฮอร์โมนทำหน้าที่รักษาระดับน้ำตาลในเลือดได้น้อยหรือไม่ได้เลย ทำให้เมื่อเรากินอาหารเข้าไปแล้ว ร่างกายไม่สามารถนำอาหารนั้นไปใช้ได้อย่างเหมาะสม จนทำให้มีน้ำตาลอยู่ในกระแสเลือด หากปล่อยไว้นานก็จะทำให้เกิดโรคแทรกซ้อนต่ออวัยวะต่างๆ เช่น ตา ไต หรือระบบประสาท

โรคเบาหวานเป็นโรคที่ถ่ายทอดได้ทางพันธุกรรม หากที่บ้านของคุณมีผู้ป่วยเบาหวาน การดูแลคนในครอบครัวเป็นเรื่องที่ควรระวังและคอยติดตามผลเป็นพิเศษ ควรใช้ เครื่องวัดน้ำตาล ตรวจเบาหวานเป็นประจำเพื่อให้ไม่พลาด

ควบคุมอาหาร

การดูแลผู้ป่วยเบาหวานที่สำคัญมาก คือ การเลือกอาหารที่ดีให้กับผู้ป่วย โดยขอแนะนำดังนี้