ยาฆ่าเชื้อ

“ยาฆ่าเชื้อ Tetracycline (เตตระไซคลิน) ไม่ใช่ยาแก้ปวดลดอักเสบ” อีกหนึ่งความเข้าใจผิดเรื่องยาที่เป็นปัญหามายาวนานและส่งผลร้ายกับผู้ใช้ยา วันนี้เภสัชกรขอลงลึกตัวยาฆ่าเชื้อตัวหนึ่งที่มีการใช้กันผิดบ่อย ๆ ในร้านขายยา ไปดูพร้อมกันในบทความนี้ได้เลยครับ

สาเหตุของการใช้ยาผิดประเภท 

ยาเตตระไซคลินเป็นตัวยาที่มีการจำหน่ายหลากหลายแบรนด์ โดยคนไข้มักหาซื้อยาตามร้านขายยา หรือร้านขายของชำมาใช้กันเอง บางคนก็ถูกญาติใช้ให้มาซื้อ แม้ว่าเภสัชกรที่ร้านขายยาจะเตือนแต่ก็ไม่รู้จะอธิบายให้ญาติฟังได้อย่างไร ดังนั้น เภสัชกรขอใช้พื้นที่ตรงนี้อธิบายให้เข้าใจมากขึ้นถึงอันตรายจากการใช้ยาตัวนี้แบบผิด ๆ

ข้อเท็จจริงของ ยาเตตระไซคลิน

เตตราไซคลินคือกลุ่มยาปฏิชีวนะสำหรับรักษาโรคที่เกิดจากการติดเชื้อแบคทีเรีย เช่น เชื้อสิวอักเสบรุนแรง โรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ เป็นต้น บางกรณีอาจใช้ทดแทนยาเพนิซิลลิน ห

เชื่อว่าหลายคนคงเคยได้ยินที่เค้าเตือนกันว่า “กินยาปฏิชีวนะแล้วท้องเสียได้นะ” แล้วอาการท้องเสียแบบนี้ถือว่าผิดปกติมั้ย เป็นผลข้างเคียงของยา หรือแพ้ยารึเปล่า ก็อาจทำให้หลายคนเกิดความกังวลว่าต้องทานยาต่อไหม เพราะหมอก็สั่งยาปฏิชีวนะมาแล้วกำชับว่าให้กินติดต่อกันจนหมด แต่ยังไม่ทันหมดแผงดีก็ท้องเสียซะแล้ว แบบนี้เราจะจัดการกับอาการท้องเสียอย่างไรดี หรือมีวิธีการป้องกันอย่างไรบ้าง วันนี้เภมาไขคำตอบให้ค่ะ

สาเหตุที่ทำให้กินยาปฏิชีวนะแล้วท้องเสีย

โดยปกติแล้วร่างกายของคนเราก็จะมีเชื้อแบคทีเรียตัวดีที่ไม่ได้ก่อให้เกิดโรคและเชื้อก่อโรคบางชนิด อาศัยอยู่ในลำไส้ของเราอยู่แล้ว เมื่อเรากินยาปฏิชีวนะเข้าไปเป็นเวลานาน โดยเฉพาะยาในกลุ่มคลินดาไมซิน, ยากลุ่มเพนนิซิลลิน, ยากลุ่มเซฟาโลสปอริน และยากลุ่มฟลูโอโรควิโนโลน ยาก็จะไปทำลายแบคทีเรียในลำไส้จำนวนมาก จนทำให้เกิดภาวะเสียสมดุลของจุลชีพในลำไส้ ส่งผลให้เชื้อแบคเทียเรียก่อโรค อย่างเชื้อ Clostridium difficile เจริญเติบ

หนึ่งในปัญหาใหญ่กวนใจวัยรุ่นก็คงหนีไม่พ้นเรื่องสิว เป็นแล้วไม่หายซักที ลองทุกวิธีแล้ว ไม่ว่าจะใช้เจลแต้มสิวที่ขายตามอินเตอร์เน็ต เปลี่ยนโฟมล้างหน้าก็แล้ว ยิ่งกดสิวยิ่งอักเสบแดงไปกันใหญ่ โดยในปัจจุบันมียารักษาสิวหลายชนิดในท้องตลาด ไม่ว่าจะเป็นชนิดรับประทาน หรือยาทาสิว แต่วิธีการเลือกใช้ยาในผู้ป่วยแต่ละรายก็แตกต่างกันไป วันนี้เภจะมาแนะนำยารักษาสิวแต่ละประเภทกันค่ะ

1. การรักษาสิวโดยใช้ยาครีมหรือเจลที่มีฤทธิ์ผลัดเซลล์ผิว จะทำให้หัวสิวหลุดลอก ลดการเกิดสิว และมีฤทธิ์ลดการอักเสบ เช่น Benzoyl peroxide ใช้ทาบาง ๆ บริเวณที่เป็นสิว วันละ 1 - 2 ครั้ง และยา Adapalene, Tretinoic acid ควรใช้ควบคู่ไปกับ Benzoyl peroxide เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพในการรักษาสิว และระหว่างที่ใช้ยาควรหลีกเลี่ยงแสงแดด และทาครีมกันแดดก่อนออกจากบ้านทุกครั้ง
2. การรักษาสิวโดยใช้ยาปฏิชีวนะชนิดทา เช่น ยา Erythromycin, Clindamycin มักใช้เพื่อฆ่าเชื้อแบคทีเรีย ลดสิวอักเสบ เหมาะกับผู้ที่เป็นสิวช

หลายคนอาจมีความกังวลใจเมื่อรับประทานยาคุมกำเนิดว่าจะมีประสิทธิภาพดีแค่ไหน แล้วหากได้รับยาอื่น ๆ โดยเฉพาะยาปฏิชีวนะอย่างยาฆ่าเชื้อแบคทีเรียที่เรามักได้รับเป็นประจำ จะส่งผลต่อประสิทธิภาพของยาคุมกำเนิดไหม ซึ่งในปัจจุบันมีการรายงานข้อมูลที่แสดงว่า มียาปฏิชีวนะบางชนิดที่ทำให้ประสิทธิภาพของยาคุมกำเนิดลดลงจริง ส่วนรายละเอียดเป็นอย่างไร เภสัชกรจะมาเล่าให้ฟังค่ะ มาดูกันเลย

ยากลุ่มที่อาจลดประสิทธิภาพของยาคุมกำเนิด

ปัจจุบันมีการรายงานข้อมูลสนับสนุนเกี่ยวกับการลดประสิทธิภาพของยาเม็ดคุมกำเนิดจากยาปฏิชีวนะน้อยมากและส่วนใหญ่จะเกิดเฉพาะราย ซึ่งจากรายงานจะมียา 3 กลุ่มที่อาจส่งผลลดประสิทธิภาพของยาคุมกำเนิด ได้แก่

1. ยาไรแฟมพิซิน (Rifampicin) 

หลายครั้งจะมีคนทักมาถามเภสัชกรเพื่อซื้อยาปฏิชีวนะ แต่พอสอบถามข้อมูล กลับพบว่า ผู้ป่วยต้องการยาปฏิชีวนะเพื่อรักษาการติดเชื้อไวรัสโควิด-19 ซึ่งความจริงแล้ว ยาปฏิชีวนะไม่ได้ช่วยรักษาการติดเชื้อไวรัสโควิด-19 อีกทั้งยังทำเกิดการดื้อยาต้านจุลชีพอีกด้วย ส่วนสาเหตุเป็นเพราะอะไร เภสัชกรอธิบายไว้ในบทความนี้แล้วค่ะ

ยาปฏิชีวนะ คืออะไร

ยาปฏิชีวนะหรือยาฆ่าเชื้อ คือ ยาที่มีฤทธิ์ในการฆ่าเชื้อแบคทีเรีย หรือยับยั้งการเจริญเติบโตของเชื้อแบคทีเรีย แต่ไม่มีผลต่อการป้องกันการเกิดโรคแทรกซ้อน

ทำไมถึงไม่แนะนำให้ใช้ยาปฏิชีวนะในผู้ป่วยโควิด-19

ยาปฏิชีวนะเป็นยาที่ได้ผลดีการรักษาโรคที่เกิดจากการติดเชื

ยาแก้อักเสบ เหมือน ยาฆ่าเชื้อจริงหรือไม่ กินแทนกันได้ไหม ควรเลือกทานอย่างไร วันนี้เภสัชกรจะมาอธิบายให้ฟังกันนะคะ ว่ายาทั้งสองประเภทต่างกันอย่างไร และควรเลือกทานยาประเภทไหนให้เหมาะสมกับอาการ

ยาแก้อักเสบ

ยาแก้อักเสบ หรือ ยาที่มีฤทธิ์ในการลดการอักเสบ อย่างเช่น อาการปวดฟันกล้ามเนื้ออักเสบ หรือว่า ใช้ในการลดไข้ก็สามารถทําได้ แต่ว่ายาเหล่านี้นะคะไม่ได้มีฤทธิ์ในการฆ่าเชื้อโรคใด ๆ

กล่าวคือ ใช้ยับยั้งสารที่ทำให้เกิดการอักเสบ แต่ไม่ออกฤทธิ์ในการฆ่าเชื้อแบคทีเรีย

ตัวอย่าง: แอสไพริน

ยาฆ่าเชื้อ หรือ ยาปฎิชีวนะ

ยาฆ่าเชื้อ หรือว่าที่เรียกว่ายาปฏิชีวนะ ก็จะจัดอยู่ในกลุ่มของยาฆ่าเชื้อไม่ว่าจะเป็นยาฆ่า

ท้องเสียเป็นอาการป่วยที่หลายคนคุ้นเคยเป็นอย่างดี แต่มีปัญหาหนึ่งที่ยังมีคนสงสัยและเข้ามาถามเภสัชกรอยู่เป็นประจำนั่นก็คือ “ถ้ามีอาการท้องเสีย จำเป็นต้องกินยาฆ่าเชื้อไหม ?” คำตอบของคำถามนี้นั้น ต้องดูว่าอาการท้องเสียเกิดจากอะไร เพราะแต่ละสาเหตุจะมีวิธีการรักษาที่แตกต่างกันออกไป โดยสามารถหาคำตอบได้จากบทความนี้ 

ท้องเสียแบบไหน รักษายังไง 

ท้องเสียฉับพลันเป็นความผิดปกติของการถ่ายอุจจาระที่อาจเกิดขึ้นได้กับทุกคนหากรับประทานอาหารที่ไม่ถูกสุขอนามัย ซึ่งจะเรียกว่าท้องเสียเมื่อมีการถ่ายอุจจาระเหลวกว่าปกติมากกว่า 3 ครั้งใน 1 วัน รวมถึงอาจมีอาการอื่น ๆ ร่วมด้วยตามสาเหตุของการท้องเสีย ซึ่งอาการเหล่านี้อาจคงอยู่ประมาณ 2 สัปดาห์ โดยอาการท้องเสียเกิดได้จากหลายสาเหตุ ได้แก่

• การติดเชื้อแบคทีเรีย ถ้าเป็นการท้องเสียที่เกิดจากการติดเชื้อ Shigella นอกจากถ่าย