ประจำเดือน

ความเชื่อเกี่ยวกับประจำเดือนนั้นมีเยอะมาก บางเรื่องก็มีส่วนจริง บางเรื่องเรียกได้ว่าผิดทั้งหมด โดยหนึ่งความเชื่อที่หลายคนสงสัยและเข้ามาถามเภสัชบ่อย ๆ ก็คือ “ประจำเดือนเป็นเลือดดีหรือเลือดเสียกันแน่” ข้อเท็จจริงในประเด็นนี้จะมีรายละเอียดอย่างไร อ่านได้จากบทความนี้เลย หายสงสัย เข้าใจง่าย

ประจำเดือนคืออะไร ?

ก่อนจะไปไกลกว่านี้ เรามาปูพื้นฐานให้เข้าใจตรงกันก่อนดีกว่า เรื่องแรกที่เราควรทราบก็คือ ประจำเดือนคือเยื่อบุโพรงมดลูกที่หลุดลอกออกมาทุกเดือน โดยร่างกายของผู้หญิงจะมีการสร้างเยื่อบุโพรงมดลูกเพื่อเตรียมไว้ให้ไข่ที่ได้รับการปฏิสนธิมาฝังตัวเพื่อเจริญเติบโตเป็นทารกต่อไป แต่หากเดือนนั้นไข่ที่ตกไม่ได้รับการปฏิสนธิ ตัวเยื่อบุโพรงมดลูกที่ร่างกายสร้างขึ้นมาแต่ไม่ได้ใช้งาน ก็จะหลุดลอกออกมาเป็นเลือดประจำเดือน

มีความเชื่อว่า ประจำเดือนคือเลือดเสีย

การคุมกำเนิดมีหลายวิธี หนึ่งในวิธีที่ง่าย ไม่ต้องใช้ตัวช่วยเพิ่ม นิยมในกลุ่มวัยรุ่นที่ไม่เคยคุมกำเนิด คือ การนับวันปลอดภัย หน้า 7 หลัง 7 หรือ ระยะปลอดภัย อย่างไรก็ตาม เป็นวิธีที่ไม่ได้ปลอดภัยแบบที่วัยรุ่นเข้าใจ อาจเผลอตั้งท้องในวัยเรียนได้

วิธีนับหน้า 7 หลัง 7

เมื่อมีประจำเดือนให้ นับไปหน้าและหลัง 7 วัน เช่น ถ้าประจำเดือนมาวันที่ 20 ให้นับ หน้า 7 หลัง 7

• ย้อนหลัง 7 วัน คือ วันที่ 13-19
• ข้างหน้า 7 วัน คือ วันที่ 20-26

ช่วงวันที่ 13-26 จะเป็นระยะปลอดภัยในเดือนต่อๆ ไป

ยาเลื่อนประจำเดือน ส่วนใหญ่จะเป็นเป็นยาเม็ดที่มีตัวยาสำคัญ คือ Norethisterone ในขนาด 5 มิลลิกรัม แต่อาจแตกต่างในบางยี่ห้อ ถูกนำมาใช้เพื่อเลื่อนเวลาการมีประจำเดือน โดยเฉพาะในช่วงเวลาสำคัญ เช่น ใส่ชุดว่ายน้ำไปสระน้ำ ไปเที่ยวทะเล หรือเดินทางไกล ยาประเภทนี้มีผลทำให้เยื่อบุผนังมดลูกไม่หลุดลอกออกมาในช่วงระยะเวลาที่กำลังทานยาอยู่ การทานยาเลื่อนประจำเดือนมีคำแนะนำดังนี้

วิธีทานยาเลื่อนประจำเดือน

ต้องทานก่อนมีประจำเดือนประมาณ 3 วัน

• คนมีน้ำหนักตั้งแต่ 60 กก. ขึ้นไป ทานครั้งละ 1 เม็ด วันละ 3 เวลา เช้า กลางวัน เย็น
• คนมีน้ำหนักน้อยกว่า 60 กก. ทานครั้งละ 1 เม็ด วันละ 2 เวลา เช้า และ เย็น

เมื่อใช้ ยาเลื่อนประจำเดือน บ่อยเกินจำเป็นต่อเนื่องเป็นเวลานานเกิน 2 สัปดาห์ อาจ​ส่งผลทำให้ระบบการมีประจำเดือนผิดเพี้ยนไปจากเดิม ซึ่งต้องใช้เวลาเพื่อปรับสภาพร่างกายสู่ภาวะ​ปกติ

พอนสแตน (Ponstan 500) เป็นกลุ่มยา มีเฟนามิก แอซิด (Mefenamic acid) ซึ่งเป็นกลุ่มยาต้านการอักเสบที่ไม่ใช่สเตียรอยด์ และใช้เพื่อรักษาอาการปวดเล็กน้อยถึงปานกลาง ช่วยบรรเทาอาการปวดประจำเดือน เป็นยาที่นิยมใช้ในช่วงรอบเดือน

พอนสแตน 500 หรือ ยาบรรเทาปวดประจำเดือน หาซื้อได้ตามร้านขายยาทั่วไป

กรณีไม่มีพอนแสตน

สามารถทานยาตัวอื่นๆ ในกลุ่ม แอซิด ได้ เช่น

• ไอบูโปรเฟน (Ibuphofen)
• นาพรอกเซน โซเดียม (Naproxen sodium)
• ยาเซเลโคซิบ (Celecoxib)

* ซื้อยาตามใบสั่งของแพทย์ หรือ คำแนะนำของเภสัชกรที่ร้านขายยา

อาการ PMS (Premenstrual Syndrome) คือกลุ่มอาการที่เกิดขึ้นในช่วง 7-10 วันก่อนมีประจำเดือน ซึ่งเกิดจากการเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมนเพศหญิงเอสโตรเจนและโปรเจสเตอโรน (ช่วงไข่ตก) จะส่งผลต่อการแสดงออกทั้งทางร่างกายและอารมณ์ พบมากถึงร้อยละ 75 ของผู้หญิงที่มีรอบเดือน

ทำไมสาวๆ ถึงมีอาการ

กลุ่มอาการเหล่านี้แหละ ที่สาวๆ แต่ละคนอาจจะมีมาก

• น้อยต่างกันออกไป ซึ่งจะมีผลทั้งทางด้านอารมณ์ พฤติกรรมและร่างกาย
• อาการทางด้านอารมณ์และพฤติกรรม แปรปรวนไปหมดตั้งแต่ ซึมเศร้า เกรี้ยวกราด ร้องไห้ง่าย ฟูมฟาย หงุดหงิด วิตกกังวล สับสน ไม่อยากสังคม ไม่มีสมาธิ จนถึงขั้นนอนไม่หลับ หรือนอนกลางวันมากขึ้น
• อาการทางด้านร่างกาย มีตั้งแต่หิวคลั่ง กินทุกอย่าง เจ็บคัดตึงเต้านม น้ำหนักตัวเพิ่มขึ้น อยากกินอาหารตลอดเวลา ตัวบวม ไม่มีแรง ปวดหัว ปวดหลัง เหนื่อยล้า

จัดการกับอาการ PMS ยังไงดี

อาการ “ประจำเดือนมาทีไรกินแหลกทุกที” เรียกว่า PMS (Premenstrual Syndrome) คือ กลุ่มอาการที่เกิดขึ้นในช่วง 7-10 วันก่อนมีประจำเดือน ซึ่งเกิดจากการเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมนเพศหญิงเอสโตรเจนและโปรเจสเตอโรน (ช่วงไข่ตก) จะส่งผลต่อการแสดงออกทั้งทางร่างกายและอารมณ์ พบมากถึงร้อยละ 75 ของผู้หญิงที่มีรอบเดือน ไม่ใช่เรื่องผิดปกติสำหรับสาวๆ ที่มีเมนส์ แต่ควรทราบวิธีรับมืออาการทานไม่หยุด เพราะทำให้เกิดน้ำหนักขึ้นได้ หากปล่อยไว้เพราะคิดว่าเป็นเรื่องธรรมชาติอาจทำให้น้ำหนักเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ จนถึงระดับที่คาดไม่ถึง

สัญญาณที่บ่งบอกว่า ประจำเดือนกำลังจะมา